Buğdayda Su Stresi Nasıl İzlenir?
Su stresi, buğdayın kardeşlenme ve sapa kalkma dönemlerinde sahada henüz gözle görünür bir belirti yokken bile verimi etkilemeye başlayabilir. Bu gecikme, geleneksel saha gözleminin en büyük zaafıdır.
Uydu ile erken tespit
Sentinel-2'nin NDWI (Normalized Difference Water Index) bandı, bitki dokusundaki nem içeriğine NDVI'dan daha erken tepki verir — bitkinin kendisi henüz solmadan önce yapraktaki su içeriğindeki düşüşü yakalar. Bulutlu dönemlerde ise Sentinel-1 radar verisinden türetilen toprak nemi proxy'si (Sentinel-2'nin aksine buluttan etkilenmez) devreye girer, böylece izleme bulutlu haftalarda da kesintiye uğramaz.
Fenolojiye göre kritik dönemler
Aynı düzeydeki su eksikliği, buğdayın her evresinde aynı sonucu doğurmaz. Sapa kalkma ve başaklanma dönemlerindeki su stresi, başak sayısını ve tane doluşunu doğrudan etkilediği için kardeşlenme dönemindeki aynı stresten çok daha maliyetlidir. Bu yüzden tek bir nem eşiği yeterli değildir — tarlanın hangi büyüme evresinde olduğu (kümülatif sıcaklık toplamı/GDD ile hesaplanır) bilinmeden bir su stresi okuması tek başına anlamlı bir karar üretmez.
Kuru tarım ve sulu buğday ayrımı
Türkiye'de buğdayın önemli bir bölümü kuru tarım koşullarında yetiştirilir; bu tarlalarda "sulama önerisi" yerine asıl değerli olan, yağış beklentisiyle birlikte okunan erken uyarıdır — hangi hafta risk oluştuğunu, saha kontrolü gerektiren bölgeleri ve bu riskin hangi kaynaktan (uydu, hava tahmini, toprak nemi) geldiğini görmek. Sulu üretimde ise aynı sinyal, doğrudan bir sulama planına dönüşür.
TelluSpecta'ta nasıl çalışır
TelluSpecta, bu sinyalleri tek bir kanıt kartında birleştirir: hangi veriye (uydu geçiş tarihi, bulut oranı, toprak nemi proxy'si) dayandığını, tarlanın güncel büyüme evresini ve önerilen sonraki adımı gösterir. Sulu üretimde FAO-56 tabanlı su bütçesi hesabıyla net sulama miktarı önerilir; kuru tarımda ise risk saha kontrolü görevine dönüştürülür ve sonucu ölçülür. Hiçbir öneri, saha doğrulaması veya danışman incelemesi yerine geçtiğini iddia etmez.